Tag Archives: układ nerwowy

Podstawowe informacje na temat węchu

wech-1

Węch, zwany także powonieniem jest jednym z dwóch zmysłów chemicznych. Drugim jest smak. Węch jest jednym z najstarszych zmysłów. Ogólnie przyjąć można, że działanie węchu polega na wykrywaniu zapachów, czyli ich detekcji, a także na rozpoznawaniu bodźców, którymi są cząsteczki określonych związków chemicznych, czy ich mieszanin, które nazywa się odorantami. Na początku ubiegłego wieku zaczęto wysuwać liczne hipotezy, odnoszące się do tego, w jaki sposób następuje detekcja oraz jak rozpoznać bodźce chemiczne przez węch. Na bazie licznych teorii wysunięto przede wszystkim to, że dzięki takiemu a nie innemu rozgałęzieniu dendrytów jedna komórka węchowa może przekazać informacje o pobudzeniu pozostałym komórkom układu nerwowego. Przekaz owego sygnału następuje w synapsach. Ewoluował wraz z rozwojem układu nerwowego. Węchomózgowie to jedna z części kresomózgowia, pokryta grubą warstwą pofałdowanej kory. Sygnały o pobudzeniu komórek węchowych odbierane są przez analizator węchowy. Receptory węchowe znajdują się zaś w komórkach nabłonka dróg oddechowych. Z receptorów impuls nerwowy jest bezpośrednio przekazywany do opuszki węchowej, która znajduje się poniżej płatów czołowych kory mózgowej. Po selekcji zapachów odbywa się analiza rozkładu pobudzeni w korze węchowej, czyli rozpoznanie rodzaju zapachu, bardzo często na zasadzie podobieństwa do zapamiętanych już wcześniej wzorów. Na bazie tego zaś mogą się u człowieka pojawić stosowne emocje, które będą albo pozytywne albo negatywne. Dzięki sprawnemu węchowi mamy tę możliwość rozpoznawania zapachów. Niestety czasami ludzie mają zaburzenia węchu lub jego całkowitą utratę. Powodem tego mogą być stosowane różne leki, urazy głowy czy inne czynniki. Niestety obecna medycyna nie jest w stanie zawsze umożliwić przywrócenie węchu. Arystoteles był pierwszą osobą, która próbowała sklasyfikować zapachy według pewnej hierarchii. Obecnie zostało to zaniechane.

Unerwienie serca

krwionosny-6

Unerwienie serca jest dwojakiego rodzaju, współczulne i przywspółczulne. Jeśli chodzi o unerwienie współczulne, to zapewniają je: nerw sercowy szyjny górny odchodzący od zwoju szyjnego górnego, nerw sercowy szyjny środkowy odchodzący od zwoju szyjnego środkowego, nerw sercowy szyjny dolny od zwoju szyjnego dolnego oraz nerwy sercowe piersiowe. Z kolei, unerwienie przywspółczulne serca gwarantują: gałęzie sercowe górne od części szyjnej nerwu błędnego, gałęzie sercowe piersiowe od części piersiowej nerwu błędnego oraz gałęzie sercowe dolne od nerwu krtaniowego wstecznego. Dlatego specjaliści zajmujący się układem krążenia różnicują unerwienie współczulne, wtedy, kiedy jest mowa o nerwach oraz unerwienie przywspółczulne, kiedy mówi się o gałęziach. Nerwy oraz gałęzie mogą ułożyć się w dwie grupy: powierzchowną, czyli obejmującą nerwy współczulne. Jest to splot sercowy powierzchowny oraz głęboką. Są to gałęzie przywspółczulne oraz chodzi o splot sercowy głęboki. Sploty te przechodzą wzajemnie w splot wieńcowy lewy i prawy. To w nich występuje sporo zwoi sercowych, gdzie następuje przełączenie przywspółczulnych włókien przedzwojowych na zazwojowe. Jeśli chodzi o podział czynności, to unerwienie współczulne przyspiesza rytm pracy serca, a unerwienie przywspółczulne zwalnia ten rytm. Dlatego oba te rodzaj unerwienia są w takim samym stopniu ważne. Nie można bagatelizować roli żadnego z nich, gdyż wykazują oddziaływanie, kiedy chodzi o tempo, w jakim pracować będzie serce każdego dnia. Nasze serce jest bardzo dobrze unerwionym narządem. Unerwiają go włókna nerwowe wegetatywnego układu współczulnego. Układ nerwowy ma wpływ na czynność naszego serca poprzez zmianę siły jego skurczów, częstotliwości skurczy, przewodzenia stanu czynnego i pobudliwości. Zakończenia nerwów współczulnych produkują acetylocholinę, która ma właściwości odwrotne od tych, co ma noradrenalina.

Mózg

foto1

Mózg, a poprawnie mówiąc ?mózgowie- to główna część układu nerwowego kręgowców i bezkręgowców, a za razem nadrzędny organ analizujący bodźce zewnętrzne i kontrolujący funkcjonowanie organizmu. Mózg jest szaroróżową, miękką tkanką, kształtem przypominającą włoski orzech. Umieszczony jest w obrębie czaszki i otoczony trzema oponami. Ma mocno pofałdowaną i pomarszczoną powierzchnię. Około 90% objętości mózgu przypada na dwie duże półkule mózgowe. Są one umieszczone na pozostałych 10 procentach, które składają się z kilku oddzielonych fragmentów tkanki mózgowej i przechodzą w rdzeń kręgowy. Półkule mózgowe nazywane inaczej kresomózgowiem są najbardziej wysuniętymi ku przodowi i jednocześnie największymi częściami ludzkiego mózgu. Kontrolują one czynności wyuczone. Ludzkie półkule rozrastają się zarówno do przodu jak i do tyłu oraz przykrywają pozostałe części mózgu. Kresomózgowie składa się z istoty szarej oraz z istoty białej. Istota biała zbudowana jest z pęczków włókien nerwowych. Powierzchnia kresomózgowia zbudowana jest z samych ciał komórek neuronowych, które tworzą istotę szarą. Jest to tzw. kora mózgowa. W głębi półkul mózgowych znajdują się liczne zgrupowania istoty szarej- są to ośrodki nerwowe pełniące rolę stacji pośredniczących na szlakach prowadzących z kory i do kory. Powierzchnia kory mózgowej jest sfałdowana. Dzięki powstaniu licznych fałdów i oddzielających je bruzd mogła zwiększyć się ilość istoty szarej. Najbardziej w tyle położoną częścią mózgu stykającą się z rdzeniem kręgowym jest rdzeń przedłożony. Mózg jest głównym narządem ośrodkowym układu nerwowego. Jest to wyśmienity narząd, który pozwala nam na odbieranie, przetwarzanie oraz generowanie bodźców. Mózg u dorosłego człowieka waży około 1300g. Wykorzystuje on 20% tlenu, który przechodzi przez nasz organizm i zużywa 10 razy szybciej energię niż inne narządy. Mózg jako najważniejszy narząd w naszym ciele powinien mieć dostarczoną odpowiednią dawkę świeżego powietrza i energii.

Autonomiczny układ nerwowy

foto3

Układ nerwowy autonomiczny zbudowany jest z nerwów i zwojów nerwowych, które działają zupełnie niezależnie od środkowego układu nerwowego. Na autonomiczny układ nerwowy składają się dwa pracujące przeciwstawne układy. Pierwszy z nich to układ współczulny, a drugi przywspółczulny. Współczulny układ nerwowy inaczej nazywany układem sympatycznym składa się z ośrodków nerwowych znajdujących się w istocie szarej rdzenia kręgowego oraz włókien nerwowych i zwojów przykręgowych, które po obu stronach kręgosłupa tworzą pień współczulny. Drogi nerwowe układu sympatycznego są dwuneuronowe: krótkie włókna przedzwojowe, gdzie mediatorem jest acetylocholina i długie włókna zazwojowe z noradrenaliną. Sympatyczna gałąź odpowiada za mobilizację organizmu, w momentach wymagających podjęcia zdecydowanych, aktywnych działań, a zatem za szybkie i automatyczne przygotowanie organizmu do czekającego go wysiłku. Zazwyczaj związane z koniecznością podjęcia walki czy ucieczki. Włókna układu współczulnego powodują między innymi rozszerzanie źrenic, stroszenie włosów, pocenie się dłoni czy przyspieszenie akcji serca. Przywspółczulny układ nerwowy inaczej parasympatyczny składa się zaś z ośrodków nerwowych rozmieszczonych w śródmózgowiu, rdzeniu przedłużonym i odcinku krzyżowym rdzenia kręgowego a także z włókien nerwowych. Drogi nerwowe układu parasympatycznego są dwuneuronowe, a mediatorem chemicznym w synapsach pozazwojowych jest acetylocholina. Część parasympatyczna odpowiedzialna jest za powrót organizmu do stanu fizjologicznej równowagi, zazwyczaj wtedy, gdy niebezpieczeństwo minie lub z innych powodów przestanie być spostrzegane. Obie gałęzie wykazują, więc działanie antagonistyczne. Inną nazwą autonomicznego układu nerwowego jest wegetatywny układ nerwowy. Dzięki temu układowi mamy unerwione narządy wewnętrzne. W odróżnieniu od somatycznego układu nerwowego działa on niezależnie od naszej woli. Impulsy nerwowe są przesyłane za pomocą włókien bezmielinowych. Autonomiczny układ dzielimy na część współczulną i przywspółczulną, które działają przeciwstawnie względem siebie.

Somatyczny układ nerwowy

foto5

Układ somatyczny zwany jest inaczej układem mózgowo-rdzeniowym. Układ ten odpowiada za kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, a także odpowiada za szybkie reagowanie w razie zachodzących zmian. Układ somatyczny unerwia mięśnie szkieletowe, a także kieruje ich pracą. Kieruje również pracą gruczołów skórnych i komórek barwnikowych skóry. Od mózgu człowieka odchodzi po dwanaście par nerwów czaszkowych. Przewodzą one bodźce zapachowe, wzrokowe, słuchowe oraz smakowe ze specyficznych receptorów, jak również informacje z pozostałych- niespecyficznych -receptorów czuciowych. Przede wszystkim z okolic głowy. Nerwy czaszkowe przekazują również polecenia z ośrodkowego układu nerwowego do mięśni, które kontrolują ruch gałki ocznej, mimikę twarzy, ruchy warg i języka, gardła i krtani. Działanie układu somatycznego w znacznym stopniu podlega kontroli świadomości. Somatyczny układ nerwowy i autonomiczny układ nerwowy tworzą razem układ nerwowy obwodowy. Obwodowy układ nerwowy składa się z receptorów czuciowych, nerwów łączących je z ośrodkowym układem nerwowym oraz nerwów, które łączą ośrodkowy układ nerwowy z efektorami w postaci mięśni i gruczołów. Układ somatyczny składa się z układu centralnego inaczej nazywanego ośrodkowym oraz układu obwodowego. Układ ośrodkowy, czyli centralny składa się z mózgu i rdzenia kręgowego. Od mózgu odchodzą nerwy czaszkowe, od rdzenia kręgowego- nerwy rdzeniowe. Centralny układ nerwowy stanowi nadrzędną część całego układu nerwowego. Odpowiada m.in. za kontrolę nad całością organizmu, ruchy świadome, orientację przestrzenną, myślenie. Somatyczny układ nerwowy lub inaczej układ somatyczny jest układem, który jest odpowiedzialny za kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Potrafi on również szybko reagować na zachodzące zmiany w środowisku zewnętrznym. Głównym zadaniem układu jest unerwienie mięśni szkieletowych i organizacją ich pracy. Układ somatyczny w połączeniu z układem autonomicznym tworzy obwodowy układ nerwowy.

Komórka nerwowa

foto2

Najważniejszym elementem układu nerwowego jest komórka nerwowa zwana neuronem. Układ nerwowy człowieka zbudowany jest z około 100 miliardów neuronów. Przeciętny neuron ma ok. 0,1mm średnicy, ale może być długi nawet na kilka metrów. Pojedynczą komórkę nerwową tworzą: ciało komórki i dwa rodzaje wypustek- akson oraz dendryty. Akson rozprowadza albo przewodzi impuls z okolicy dendrytycznej. Wewnątrz centralnego systemu nerwowego akson jest otoczony przez komórki glejowe, które spełniają funkcje pomocnicze np. odżywcze, izolacyjne czy podporowe. Poza centralnym układem nerwowym akson jest otoczony komórkami Schwanna. Kończy się przy efektorze, telodendronem. Dendryty zaś przekazują pobudzenia do ciała komórki nerwowej. Neurony można podzielić na czuciowe, ruchowe oraz pośredniczące. Neurony czuciowe są receptorami, które przekazują informacje do centralnego układu nerwowego. Zadaniem neuronów ruchowych jest przekazanie informacji z centralnego układu do efektorów, czyli gruczołów, mięśni oraz narządów. Neurony pośredniczące po prostu łączą jedną lub więcej komórek nerwowych. Zgrupowane ciała komórek tworzą zwoje. Każde takie zgrupowanie komórek nerwowych jest zwojem. Przykładem mogą być zwoje rdzeniowe. Ciało komórki neuronu odgrywa ważną rolę w utrzymywaniu procesów metabolicznych i wzrostowych. Różne czynnościowe i anatomiczne typy neuronu są charakterystyczne dla różnych części układu nerwowego. Jedną z podstawowych właściwości komórek nerwowych jest zdolność do wytwarzania i przewodzenia pobudzeń nerwowych. Komórka nerwowa inaczej neuron ma zdolność do przetwarzania i przewodzenia informacji. Komórki nerwowe są głównym elementem układu nerwowego i najwięcej ich znajduje się w ośrodkowym układzie nerwowym. Neuron składa się z ciała komórkowego i aksonu i dendrytów. Powstają one w trakcie procesu neurogenezy z neuronalnych komórek macierzystych. Komórka nerwowa nie ma zdolności do regeneracji.

Budowa układu nerwowego

foto5

Można stwierdzić, że układ nerwowy to pewien system kontrolny pozwalający człowiekowi przeżyć w jego środowisku, poprzez regulację podstawowych funkcji życiowych, utrzymywanie stabilności, doprowadzanie informacji zmysłowych i kontroli mięśni, oraz centralnego kontrolera działającego w oparciu o te informacje. Ze względu na budowę układ nerwowy można podzielić na dwa układy: układ ośrodkowy inaczej zwany centralnym oraz układ obwodowy.  Układ ośrodkowy tworzą mózgowie oraz rdzeń kręgowy. Na mózgowie składa się kresomózgowie, międzymózgowie, śródmózgowie i tyłomózgowie obejmujące móżdżek oraz rdzeń przedłużony. Rdzeń kręgowy buduje istota biała, w której znajdują się drogi nerwowe przenoszące impulsy z mózgowia oraz do mózgowia, a także istota szara, która jest ośrodkiem odruchów bezwarunkowych. Układ nerwowy obwodowy składa się z dwunastu par nerwów czaszkowych i ich zwojów oraz trzydziestu jeden nerwów rdzeniowych i ich zwojów. Układ nerwowy można podzielić także, ze względu na funkcjonowanie. Dzieli się on na układ somatyczny i autonomiczny. Układ somatyczny ma za zadanie utrzymywać kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Ma wpływ na czynności mięśni szkieletowych, jak również mięśni i gruczołów skórnych. W większości przypadków czynności, które są kierowane przez ten układ zależą od naszej woli. Zadaniem układu autonomicznego jest kierowanie funkcją narządów wewnętrznych, mięśni gładkich oraz gruczołów. Ten układ w porównaniu do układu somatycznego działa niezależnie od naszej woli. Nasz układ nerwowy to bardzo złożony system, którego zadaniem jest kontrolowanie nad wszystkimi procesami pojawiającymi się w naszym ciele. Rejestruje także i odbiera to, co dzieje się w systemie wewnętrzym, jaki i zewnętrznym. W skład niego wchodzi ośrodkowy układ nerwowy i obwodowy układ nerwowy. Nasz układ nerwowy jest zbudowany z tkanek nerwowych. Dzielimy go na część centralną i część obwodową.