Tag Archives: jajniki

Jajniki

Jajniki są żeńskimi gruczołami płciowymi położonymi po obu stronach macicy, za jajowodami. Kształtem przypominają migdały, a każdy z nich otoczony jest błoną łącznotkankową. Każdy jajnik pokryty jest nabłonkiem mezodermalnym, jednowarstwowym sześcienny. Poniżej łącznotkankowa błona biaława z włóknami kolagenowymi, od której w głąb narządu wchodzą pasma stanowiące rusztowanie miąższu. Czynność jajników sterowana jest przez ośrodkowy układ nerwowy za pomocą gonadotropin przysadkowych. Spełniają dwie zasadnicze role: rozrodczą, polegającą na wydalaniu zdolnej do zapłodnienia komórki jajowej, oraz wewnątrzwydzielniczą. Jajniki są gruczołami mieszanymi, ponieważ wytwarzają dojrzałe komórki rozrodcze, a także wydzielają hormony: estrogeny, progesteron oraz niewielkie ilości androgenów i relaksyny. Wytwarzanie estrogenów uzależnione jest od cyklu miesiączkowego. Najwięcej estrogenu produkowanego jest w czasie jajeczkowania, a w drugiej fazie jego ilość się zmniejsza. Estrogeny mają wpływ na odkładanie wapnia i zapobieganie osteoporozie, na przyswajanie białek oraz krzepliwość krwi, a także na rozszerzanie naczyń krwionośnych. Hormony jajników mają wpływ na wykształcenie się organu rodnego, a także drugorzędnych cech płciowych. Mają również wpływ na przemianę materii i układ nerwowy współczulny. Główną funkcję hormonalną jajniki rozpoczynają z chwilą osiągnięcia dojrzałości płciowej przez kobietę, wygasa zaś w okresie przekwitania, w którym to czasie zaznacza się również zmniejszenie anatomiczne jajników. U kobiet jajnik ma kształt elipsy i jest wielkości 5 x 3 x 1 cm i masa jest około 7 gramów. Znajdują się one wewnątrz jamy otrzewnej przy bocznych ścianach miednicy. Gdy kobieta stanie się dojrzała to, co 28 dni dojrzewa w niej jajnik w tzw. pęcherzyk Graafa, który zawiera komórkę jajową. Trwa do menopauzy, czyli ostatniej miesiączki. Ten okres trwa około 35-40 lat.

Gotowość płciowa

Zazwyczaj występują po dwa symetryczne jajniki, które łączą się z pochwą. Jednak są też i przypadki całkowitej symetrii, kiedy to występują dwie macice z dwoma pochwami. Wówczas mogą wystąpić dwie różne ciąże, o różnym czasie zapłodnienia i rozwiązania. Prostota budowy układu płciowego kobiety jest analogiczna jak u mężczyzny, jednak układ płciowy kobiety, zupełnie inaczej niż układ męski, podlega cyklom od momentu dojrzewania. Mamy więc do czynienia z cyklem produkcji jaja, cyklem miesiączkowym, jak i nieodwołalnością przekwitania. Oczywiście, wszystko to występuje niezależnie od cyklicznego programu rodzenia dziecka. Tuż przed zajęciem się tym zespołem gotowości płciowej, warto zobaczyć jak systemy te wyglądają u zwierząt. System ludzki bowiem umożliwia skuteczne współżycie jedynie w ciągu paru dni w miesiącu. Nie ma mechanizmu, który koordynowałby zwiększenie liczby stosunków, czy wskaźniki owulacji. Dodatkowo, już na długo przed śmiercią kobiety kończy się jej funkcja reprodukcyjna. Z kolei większość ssaków, w przeciwieństwie do ludzi, posiada tak zwany ?rytualny cykl gotowości płciowej?. U samicy występują okresy rui, kiedy to przyciąga ona do siebie samca w celu spółkowania. Czas ten zbiega się z owulacją, kiedy to dojrzewają jaja. Gotowość płciowa u człowieka przypada różnie w zależności od płci. U dziewczynek gotowość płciowa przypada mniej więcej w wieku ok. 11 lat. U chłopców następuje to później i przypada to na wiek 12-14 lat. W czasie gotowości płciowej są wydzielane hormony, które odpowiadają za rozwój narządów płciowych właściwych dla danej płci. Gotowość płciowa przekłada się również na zwiększenie popędu seksualnego.

Fizjologia układu płciowego kobiety

Żeński noworodek posiada od dwustu do czterystu tysięcy jaj, gdzie w czasie dojrzewania liczba ta wynosi już tylko niespełna dziesięć tysięcy. Z tego tak naprawdę tylko czterysta jaj zostanie wydalone z jajników jako dojrzałe jaja. Tak naprawdę tylko jedno na tysiąc z początkowych jaj ma szansę na zapłodnienie. Mężczyzna zaś już nawet w czasie sekundy produkuje o wiele więcej plemników niż kobieta dojrzałych jaj przez całe swoje życie. Budowa narządu rodnego kobiety przedstawia się następująco: ma on kształt litery Y, gdzie u obu wierzchołków tejże litery znajdują się jajniki, a ich ramiona tworzą jajowody w kształcie cienkich rurek. Jako, że jako, które musi przez nie przejść ma średnicę zaledwie 0,1 milimetra, przekrój jajowodów wcale nie jest taki duży. Przewody te łączą się w środku, gdzie znajduje się macica, której kształt przypomina gruszkę. Ta tkanka mięśniowa ma za zadanie ochraniać i osłaniać płód, powiększając się w ten sposób, aby finalnie wypchnąć go na zewnątrz. Zwężenie macicy, czyli jej szyjka zamyka niewielką jamę macicy, jednak kilka godzin przed samym porodem zmienia swój kształt. Do szyjki macicy przylega pochwa, która jest niejako dolną częścią litery Y. Ta ?umięśniona rura? łącząca narząd rodny ze światem zewnętrznym pełni podwójną rolę: odbiera nasienie oraz jest drogą wyjściową w trakcie porodu dla dziecka. Kobiecy układ płciowy ma za zadanie wytwarzanie komórki jajowej, która następnie ma za zadanie przyjąć nasienie od mężczyzny. Ten układ pozwala również na rozwój płodu i jego urodzenie. Kobiecy układ rozrodczy produkuje hormony płciowe takie jak estrogen i progesteron. Macica u kobiety jest silnie umięśnionym narządem rozrodczym.

Pomyłki menopauzy

Kobiety, przeważnie otyłe, które przychodzą do szpitala z powodu bólów brzucha, a wycho­dzą po tygodniu z nowym, niespodziewanym i donoszonym dziec­kiem, są zwykle przekonane, że brak miesiączki w ciągu 9 mie­sięcy w połączeniu z przybraniem na wadze, był objawem menopauzy. Takie pomyłki zdarzają się również kobietom, które już miały przedtem dzieci. Bardziej błahym błędem jest przypisy­wanie menopauzie .Niektóre kobiety tyją w czasie menopauzy i tu znowu przy­czyny są skomplikowane i zależne od siebie nawzajem. Czasami­ zmiany zachodzących od niej niezależnie, bę­dących w większym stopniu przejawami starzenia się niż usta­wania owulacji. Wewnętrzne zmiany fizyczne polegają przede wszystkim na stopniowym zaniku narządów reprodukcyjnych. Na początku do­tyczą one jajników, gruczoły te zmniejszają się, zanikają pęche­rzyki Graafa, które przedtem były zasobnikami dla jaj, a z nimi zanikają i jaja. Miejsce ich zajmuje tkanka łączna. Nie tworzą się już ciałka żółte, a jajniki nie wytwarzają substancji dokrewnych. Hormony wytwarzane gdzie indziej, a służące pobudzaniu jajników do ich regularnej cyklicznej aktywności, są nadal pro­dukowane przez tamte gruczoły, ale jajniki już nie są na nie wrażliwe, ich rola się skończyła. Podobnie i jajowody przestały służyć transportowi jaja z jajnika do macicy, stają się cieńsze i krótsze i tracą wyściółkę z komórek nabłonkowych. Sama ma­cica, nie mając już w perspektywie rodzenia dzieci, ulega zani­kowi pod wpływem zmian menopauzy, twardnieje i kurczy się do  pierwotnej wielkości i traci swój zwykły zaokrąglony kształt, również pochwa nieco skraca się i zwęża, zmniejsza się jej elastyczność. Piersi więdną, gdyż zanikają w nich częściowo gruczoły, ale ich atrofia może być skompensowana przez odkła­danie się tłuszczu. Zawartość hormonów w moczu ulega znacz­nej zmianie. Kobiety które przeszły menopauzę uważają zazwyczaj że mają już dni niepłodne i nie moga zajść w ciążę. Niestety bardzo się mylą takie kobiety. Kobieta po okresie menopauzy może zajść w ciąże jeszcze przez klika lat. Jest to spowodowane tym, że okres wygasania jajników może trwać nawet kilka lat. Dlatego przybieranie na wadze po menopauzie nie należy zwalać na nią.