Jajniki

Data aktualizacji: środa, Czerwiec 21, 2017

Jajniki są żeńskimi gruczołami płciowymi położonymi po obu stronach macicy, za jajowodami. Kształtem przypominają migdały, a każdy z nich otoczony jest błoną łącznotkankową. Każdy jajnik pokryty jest nabłonkiem mezodermalnym, jednowarstwowym sześcienny. Poniżej łącznotkankowa błona biaława z włóknami kolagenowymi, od której w głąb narządu wchodzą pasma stanowiące rusztowanie miąższu. Czynność jajników sterowana jest przez ośrodkowy układ nerwowy za pomocą gonadotropin przysadkowych. Spełniają dwie zasadnicze role: rozrodczą, polegającą na wydalaniu zdolnej do zapłodnienia komórki jajowej, oraz wewnątrzwydzielniczą. Jajniki są gruczołami mieszanymi, ponieważ wytwarzają dojrzałe komórki rozrodcze, a także wydzielają hormony: estrogeny, progesteron oraz niewielkie ilości androgenów i relaksyny. Wytwarzanie estrogenów uzależnione jest od cyklu miesiączkowego. Najwięcej estrogenu produkowanego jest w czasie jajeczkowania, a w drugiej fazie jego ilość się zmniejsza. Estrogeny mają wpływ na odkładanie wapnia i zapobieganie osteoporozie, na przyswajanie białek oraz krzepliwość krwi, a także na rozszerzanie naczyń krwionośnych. Hormony jajników mają wpływ na wykształcenie się organu rodnego, a także drugorzędnych cech płciowych. Mają również wpływ na przemianę materii i układ nerwowy współczulny. Główną funkcję hormonalną jajniki rozpoczynają z chwilą osiągnięcia dojrzałości płciowej przez kobietę, wygasa zaś w okresie przekwitania, w którym to czasie zaznacza się również zmniejszenie anatomiczne jajników. U kobiet jajnik ma kształt elipsy i jest wielkości 5 x 3 x 1 cm i masa jest około 7 gramów. Znajdują się one wewnątrz jamy otrzewnej przy bocznych ścianach miednicy. Gdy kobieta stanie się dojrzała to, co 28 dni dojrzewa w niej jajnik w tzw. pęcherzyk Graafa, który zawiera komórkę jajową. Trwa do menopauzy, czyli ostatniej miesiączki. Ten okres trwa około 35-40 lat.