Artykuły z działu: Układ pokarmowy

Podstawowe zalecenia żywieniowe zalecane przez Instytut Żywności i Żywienia

pokarmowy-10

Podstawowe zalecenia żywieniowe zalecane przez Instytut Żywności i Żywienia należy zachowywać, kiedy chce się być zdrowym oraz kiedy nie chce się dopuścić do jakichkolwiek zaburzeń działania układu pokarmowego. Po pierwsze, należy jeść regularnie, przynajmniej trzy posiłki dziennie. Każdego dnia powinno się spożywać śniadanie, które dostarczać ma niezbędnej energii. Po drugie, codzienna dieta powinna zawierać różnorodne pokarmy, zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Po trzecie, należy codziennie spożywać produkty zbożowe, warzywa i owoce. Warzywa najlepiej jeść w formie surowej, czy też krótko gotowane. Po czwarte, dwa bądź trzy razy dziennie należy spożywać mleko, biały ser lub jogurty z obniżoną zawartością tłuszczu. Kolejno, powinno się pamiętać o ograniczaniu ilości spożywanego tłuszczu. Tłuszcze zwierzęce należy zastępować olejami lub oliwą z oliwek. Następną ważną sprawą jest to, aby mięso i jego wszelkie przetwory jeść w ilościach umiarkowanych, dwa, maksymalnie trzy razy w tygodniu. Powinno wybierać się mięso chude. Warto też w diecie stosować dania z ryb, jak i z roślin strączkowych, typu fasola, groch albo soja. Następną ważną sprawą jest to, by ograniczać użycie soli kuchennej. Jedna łyżeczka dziennie, jaką dodaje się do potraw w zupełności wystarczy. Inną, priorytetową sprawą jest zachowanie umiaru w jedzeniu słodyczy i cukru. Zamiast tego powinno się spożywać więcej warzyw i owoców. Ostatnim, równie istotnym zaleceniem jest to, by być aktywnym ruchowo. Nie powinniśmy również stosować zbyt drastycznych diet, ponieważ one źle wpływają na nasz organizm. Nasz organizm potrzebuje odpowiednie wartości odżywcze, które musimy mu codziennie dostarczać. Również przesadzanie z dostarczaniem może mieć zdecydowanie gorsze przyczyny, niż możemy przypuszczać. Warto nasze posiłki urozmaicać o różnego rodzaju dodatki typu warzywa, sałatki czy inne.

 

Choroby układu pokarmowego

pokarmowy-9

Choroby powiązane z układem pokarmowym dzieli się na siedem podstawowych rodzajów. Po pierwsze, są to choroby przełyku, takie jak: zapalenie przełyku, rak przełyku, czy żylaki przełyku. Druga grupa to choroby żołądka. Tutaj wymienić należy: zapalenie błony śluzowej żołądka, czy chorobę wrzodową żołądka. Trzecia grupa to choroby dwunastnicy, do której zalicza się chorobę wrzodową dwunastnicy. Do grupy chorób jelit wlicza się: przewlekłe zapalenie jelit, ostre zapalenie jelit, raka jelita grubego i wrzodziejące zapalenie jelita. Piąta grupa to grupa chorób wątroby i dróg żółciowych. Tutaj mogą pojawić się następujące choroby: marskość wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie pęcherzyka żółciowego oraz kamica żółciowa. Przedostatnia grupa chorób układu pokarmowego to choroby trzustki. Tutaj można mówić o ostrym zapaleniu trzustki, przewlekłym zapaleniu trzustki oraz o raku trzustki. Ostatnią grupą są choroby pasożytnicze typu: lambria jelitowa, tasiemce, włośnica, owsica czy glistnica. Choroby te mają ściśle określone podłoże, które należy jak najszybciej zdiagnozować, tak, by można było poprowadzić właściwe leczenie. Świadczą one o tym, że zarówno układ pokarmowy, jak i inne narządy nie funkcjonują w taki sposób, w jaki powinny. Dlatego, kiedy zauważy się u siebie pierwsze symptomy, jakie odpowiadają za zaburzone działanie układu pokarmowego, powinno się bezzwłocznie działać. Dzięki temu niejednokrotnie będzie można zapobiec rozwinięciu się wielu naprawdę groźnych chorób. Pojawienie, któregoś objawu bądź już choroby utrudnia prawidłowe odżywianie naszego ciała. Gdy któraś z części naszego układu pokarmowego została zaatakowana przez chorobę, to powinniśmy czym prędzej udać się do lekarza i rozpocząć leczenie. Nie powinniśmy również sami wybierać sposobu leczenia, bo może on okazać się o wiele bardziej szkodliwy, niż przypuszczamy. Jedynie wizyta u lekarza i przepisany sposób leczenia jest prawidłowy.

Najczęstsze objawy chorób układu pokarmowego

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kiedy układ pokarmowy nie działa tak, jak należy pojawia się ryzyko wystąpienia chorób tego układu. Należy więc bacznie obserwować swoje ciało i nie bagatelizować nawet najmniejszych symptomów, aby nie dopuścić do pogorszenia się stanu zdrowia. Jednym z takich symptomów, najczęściej się pojawiającym, jest ból brzucha. Jest to objaw, który powinien skłonić do poszukiwania przyczyn, co ma na celu uniknięcie bodźców wywołujących dolegliwość, czy też rozpocząć leczenie choroby, która leży u podłoża bólu. Inny objaw, który powinien zaniepokoić, to biegunka, a więc oddawanie półpłynnego, płynnego lub wodnistego stolca cztery i więcej razy na dobę. Także niepokojące są zaparcia. Zależą one od wydłużenia czasu przechodzenia treści przez jelito grube lub od zaburzenia oddawania stolca. Bardzo nieprzyjemnym objawem, świadczącym o nieprawidłowości działania układu pokarmowego jest zgaga, której sprzyja schylanie się, jedzenie późnych kolacji, czy zbyt obfite posiłki. Ulgę może wówczas przynieść wypicie jakiegoś płynu, na przykład mleka. Leczenie zgagi polega natomiast na podawaniu leków zmniejszających wydzielanie żołądkowe. Inne objawy, które świadczą o tym, że układ pokarmowy nie działa jak należy to: zbyt częste odbijanie i gazy, wzdęcie brzucha, krwawienie z odbytu, zaburzone połykanie, zmieniony wygląd stolca, wodobrzusze, żółtaczka albo też krwiste lub fusowate wymioty. Żadnego z objawów nie należy bagatelizować, kiedy chce się być przekonanym, iż dba się o siebie we właściwy sposób. Wszystkie te objawy, czyli ból brzucha, wymioty i nudności, gazy, biegunka, zaparcia, wzdęcia, odbijanie, zgaga i inne mogą powodować poważne choroby, gdy nie są odpowiednio leczone. Dlatego należy pamiętać o odpowiednim odżywianiu, a jeżeli mamy z tym problemu lub pojawiły się jakieś z powyższych objawów, to powinniśmy udać się do lekarza czym prędzej. Nie można tych objawów bagatelizować.

Żywienie człowieka

pokarmowy-7

Żywienie człowieka to nic innego jak dostarczanie organizmowi pokarmów, które mają na celu zapewnić utrzymanie jego podstawowych czynności życiowych. Pokarmy te mogą być pobierane albo w stanie naturalnym, albo pod postacią różnych potraw czy napojów. Żywnie człowieka powinno być dostosowane do jego wieku, płci, zapotrzebowania energetycznego, wykonywanej pracy, kondycji zdrowotnej oraz wielu innych czynników. Wyróżnić można trzy podstawowe grupy składników odżywczych pokarmu. Są to: składniki budulcowe, czyli białka i sole mineralne, składniki energetyczne, czyli przede wszystkim węglowodany i tłuszcze, a także składniki regulujące w postaci witamin, niektórych soli mineralnych i błonnika. Za pełnowartościowe jedzenie uważa się: jaja, mięso, ryby i mleko. Jeśli zabraknie w codziennym menu tych składników, to istnieje zagrożenie niedoboru żywnościowego, z kolei kiedy jest ich za dużo, może dojść do powstania pewnych chorób. W związku z tym, należy sobie zdawać sprawę z tego, jak ogromne znaczenie ma właściwie zbilansowana dieta. Kiedy chodzi o żywienie człowieka w zależności od wieku, należy zwrócić uwagę na to, że zmiany na tym tle wynikają z dynamiki i równowagi metabolizmu. A tempo tych zmian bardziej powiązane jest z wiekiem biologicznym aniżeli kalendarzowym. Każdy człowiek dorosły powinien spożywać taką ilość określonych pokarmów, jakie zapewniać będą mu równowagę metaboliczną. Warto też na to zwracać uwagę, kiedy będzie się szukać menu odpowiedniego właśnie dla siebie. Musimy pamiętać, aby naszemu organizmowi dostarczać odpowiednie wartości odżywcze w pokarmie. Powinniśmy przede wszystkim jeść pokarm bogaty w witaminy, węglowodany. Nasza dieta powinna być przystosowana do naszego aktualnego trybu życiowego. Zbyt duża ilość niezdrowych rzeczy takich jak chipsy, hamburgery bądź zbyt mała ilość witamin może powodować problemy z naszym funkcjonowaniem.

Złożony mechanizm przełykania

pokarmowy-6

Mechanizm przełykania jest bardzo złożonym mechanizmem, którego pierwsza faza jest dobrowolna. W jamie ustnej pokarm jest rozdrobniony na mniejsze kawałki oraz przeżuty przez zęby, za pomocą warg i języka. Człowiek posiada trzydzieści dwa zęby, po szesnaście w szczęce i żuchwie. Podczas przeżuwania pożywienia język przesuwa poszczególne kęsy pokarmu do podniebienia, a następnie dalej, w kierunku gardła. Kolejno, zachodzą po sobie różne czynności. Ścianki gardła zwężają się, popychając pokarm do przełyku, podniebienie miękkie unosi się blokując dostęp jedzenia do jamy nosowej. Nagłośnia, czyli chrząstka mająca działanie niczym zatyczka zamyka dojście do krtani, co zapobiega przypadkowemu przedostaniu się pokarmu do dróg oddechowych. Skurcze w przełyku powodują, że pokarm przedostaje się w dół, gdzie trafia do żołądka. Co ciekawe, nawet wtedy, kiedy człowiek nie spożywa żadnych pokarmów, proces połykania trwa. Ślinę połyka się średnio siedemdziesiąt razy na godzinę, w stanie aktywności i dziesięć razy na godzinę w czasie snu. Mechanizm przełykania to mechanizm, który bezpośrednio oddziałuje na trawienie i wchłanianie. Podkreśla się, iż jego początkowa faza jest świadoma. Osoby, u których wystąpią jakiekolwiek nieprawidłowości związane z przełykaniem powinny czym prędzej skonsultować się ze specjalistą, ponieważ może to oznaczać pojawienie się chorób na tle układu pokarmowego, jakie w przyszłości mogą okazać się groźne. Należy mniej więcej wiedzieć, jak ten mechanizm przebiega. W procesie przełykania istotne znaczenie mają zęby i ślina. Za pomocą naszych zębów następuje rozdrobnienie pokarmu na mniejsze kawałki, dzięki czemu będą mogły one zostać przetransportowane do żołądka. Pokarm jest również połączony ze śliną, która powoduje, że jest on miększy i nie spowoduje zatrzymania w przełyku. Odpowiednie rozdrobnienie pokarmu jest istotne i powinniśmy o tym pamiętać.

 

Trawienie i wchłanianie

pokarmowy-5

Do tego, by człowiek mógł swobodnie przyswoić zdecydowaną większość pożywienia, takiego jak białka, tłuszcze i węglowodany niezbędne jest trawienie. Polega ono na rozkładzie substancji prostszych, podlegających wchłanianiu. Wszystkie pokarmy mogą zostać strawione dzięki pomocy soków wydzielanych przez różne gruczoły. Na przykład ślinianki, a także gruczoły ślinowe odpowiedzialne są za produkcję śliny, zawierającą amylazę ślinową. Z kolei błona śluzowa żołądka wydziela sok, który głównie składa się z kwasu solnego i pepsyny. Jelito cienkie odpowiedzialne jest za wydzielanie soku jelitowego. Każdy z tych soków różni się składem, a co za tym idzie, również i czynnością. Poza tym, do jelit wydzielają się także dwa gruczoły, wątroba z sokiem żółciowym oraz trzustka z sokiem trzustkowym. To też wpływa na proces trawienia. Wszystkie strawione składniki ulegają następnie wchłanianiu. Wchłanianie to odbywa się w jelicie cienkim. W jelicie grubym wchłaniane są tylko niektóre substancje, takie jak woda i sole mineralne. Sam proces trawienia i wchłaniania bezpośrednio związany jest ze wszystkimi czynnościami, które odbywają się w poszczególnych częściach układu pokarmowego. Zależnie od tego więc, jak funkcjonuje układ pokarmowy można spodziewać się jego działania prawidłowego bądź zaburzonego. Procesy wchłaniania i trawienia są z tym ściśle połączone. To najważniejsze procesy, powiązane bezpośrednio z układem pokarmowym i jego rolą. Dlatego dobrze jest się w ich charakterystyce orientować. Trawienie pokarmu zaczyna się już w naszej jamie ustnej, gdzie pokarm jest rozdrabniany przez nasze zęby. Następnie pokarm dostaje się do żołądka, gdzie jest trawiony za pomocą soków trawiennych. Kolejnymi etapami przemieszczania pokarmu jest jelito cienki, a następnie jelito grube. Na samym końcu resztki pokarmu zostają uformowane w stolec i wydalone z naszego organizmu.

Czynność motoryczna przewodu pokarmowego

pokarmowy-4

Czynność motoryczna przewodu pokarmowego, czyli perystaltyka jest jedną z ważniejszych czynności zachodzących w organizmie człowieka. Otóż, zawartość przewodu pokarmowego podlega stałemu przesuwaniu, w kierunku od jamy ustnej do odbytu. Prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego uzależnione jest właśnie od perystaltyki. W jelitach odbywa się ruch robaczkowy, perystaltyczny polegający na skurczu jelita w pewnym odcinku, uzależnionym od skurczu mięśni okrężnych. Skurcz ten posuwa się dalej. Poza tym, powstają również ruchy wahadłowe, jakie uzależnione są od tego, w jaki sposób kurczą się mięśnie podłużne. Te właśnie ruchy odcinkowe spełniają najważniejszą rolę, kiedy chodzi o przesuwanie pokarmu. Znaczenie dla perystaltyki jelita grubego mają wędrujące kompleksy motoryczne, czyli MMC, jakie powstają co kilka godzin. W jelicie grubym perystaltyka zachodzi także w kierunku ododbytnicowym. Na perystaltykę jelit oddziałuje wiele czynników. Mogą to być niektóre hormony oraz odruchy nerwowe takie jak: jelitowo ? jelitowy, czy żołądkowo ? jelitowy. To one modyfikują aktywność fragmentów przewodu pokarmowego. Zbytnia czynność motoryczna jelit pojawia się na przykład, kiedy człowiek cierpi na biegunkę, a osłabiona związana jest z zaparciami. Perystaltyka jelit jest czynnością o największym znaczeniu, jeśli chodzi o działanie przewodu pokarmowego. Jest to już chociażby powód do tego, by rzeczywiście zorientować się w tym, w jaki sposób ona działa. Warto mieć bowiem taką świadomość. Pojawiające się skurcze mięśni są spowodowane pokarmem, przez co pojawia się tzw. zespół połykania. Zaczyna się to w gardle i ma wówczas prędkość 4 cm na sekundę. Te skurcze powodują, że człowiek jest w stanie pić i jeść stojąc na rękach. Najszybciej przez gardło przemieszczają się płyny a wolnej pokarm. Ciepły bądź zimny pokarm ma również znaczenie przy skurczach mięśni.

Działanie wątroby

pokarmowy-3

Wątroba dzieli się na cztery płaty: lewy, prawy, czworoboczny i ogoniasty. Miąższ wątroby zbudowany jest z przeplatających się płytek, a więc podstawowych komórek wątrobowych. Codzienne wydziałanie żółci przez wątrobę wynosi od około pół do litra dziennie. Między posiłkami żółć zaś zgromadzona jest w pęcherzyku żółciowym, jaki ma pojemność około pięćdziesięciu mililitrów. Funkcji wątroby jest kilka. Przede wszystkim wątroba bierze udział w metabolizmie spożytych aminokwasów, tłuszczów, węglowodanów i witamin. Poza tym, zajmuje się syntezą białek surowicy, detoksykacji i wydzielaniu żółci endogennych zbędnych produktów i zanieczyszczeń. Wątroba produkuje albuminy, jakie odpowiadają za krzepnięcie krwi, a także odpowiedzialna jest za przemianę białek i aminokwasów i tworzenie mocznika w cyklu mocznikowym. Odpowiada także za: przemianę tłuszczów i węglowodanów, syntezę cholesterolu i fosfolipidów. Ma również wpływ na stężenie glukozy we krwi i odpowiada za detoksykację leków i innych szkodliwych dla organizmu człowieka substancji toksycznych. W niej odbywa się produkcja związków ketonowych i czynników krzepnięcia oraz magazynowanie witamin: A, D i B12. Wątroba bierze udział w: termoregulacji, metabolizmie hormonów sterydowych, wytwarzaniu żółci i syntezie witaminy D3. Jak widać, rola wątroby jest ogromna i również bezpośrednio związana z jej działaniem. Warto jest z tym bliżej się zaznajomić, aby także w pełni zdać sobie sprawę, jak ważny jest to narząd dla organizmu ludzkiego. Wątroba ma spore zdolności regeneracyjne. Wątroba jest narażona na różnego rodzaju choroby. Rozróżnia się choroby zakaźne, choroby autoimmunologiczne, choroby spichrzeniowe oraz marskość wątroby. Pojawieniu się którejś z tych chorób sprzyja nieprawidłowa dieta, otyłość, nadużywanie alkoholu, długotrwałe stosowanie leków, predyspozycje genetyczne czy brak lub niedostateczna higiena rąk.

Rola i działanie układu pokarmowego człowieka

pokarmowy-2

Układ pokarmowy człowieka, zwany także układem trawiennym spełnia bardzo ważną rolę. Przede wszystkim: pobiera, wchłania oraz trawi pokarm. Dodatkowo, usuwa niestrawione resztki. Poza przesuwaniem treści pokarmowej wzdłuż przewodu pokarmowego dzięki perystaltyce, a także trawieniu, jakie połączone jest z wydzielaniem soku trawiennego i żółci i wchłanianiem układ ten ma dodatkowo wpływ na czynności układu krążenia. Na dodatek, oddziałuje na regulację nerwową i hormonalną. Najważniejszym zadaniem układu pokarmowego jest przekształcanie pokarmu spożywanego przez człowieka, co dostarcza każdemu człowiekowi energii i składników odżywczych, jakich potrzebuje on do wypełniania różnych funkcji życiowych. Przewód pokarmowy zaczyna się w jamie ustnej, gdzie rozpoczyna się obróbka mechaniczna i proces trawienia. Pokarm przechodzi później przez przełyk do żołądka, w którym następuje właściwe trawienie. Jelito cienkie odpowiedzialne jest za dalsze wchłanianie pokarmu, z kolei jelito grube jest tym miejscem, w którym odbywają się końcowe fazy trawienia oraz gdzie formuje się stolec. W działaniu układu pokarmowego bardzo ważną rolę spełniają także dwa gruczoły trawienne, czyli wątroba i trzustka. Układ pokarmowy to niezwykle ważny, układ, który ma wielkie znaczenie, kiedy chodzi o działanie człowieka w ogóle. Jego rola ściśle połączona jest z tym, w jaki sposób układ ten działa. Należy poznać te najważniejsze zależności, aby mieć lepszy ogląd na to, jakie jest znaczenie układu trawiennego. Główną rolą naszego układu pokarmowego jest dostarczanie pokarmu, jego trawienie, a następnie wydalanie resztek. Pokarm zapewnia nam odpowiednie wartości odżywcze. Ważnymi elementami układu pokarmowego jest również wątroba i trzustka. Zadaniem trzustki jest wydzielanie enzymów trawiennych do dwunastnicy i insuliny, która reguluje poziom cukru. Natomiast wątroba ma za zadanie oczyszczanie naszego organizmy z trujących substancji.

Budowa układu pokarmowego człowieka

pokarmowy-1

Budowa układu pokarmowego człowieka przedstawia się w ten sposób, że układ trawienny obejmuje narządy przewodu pokarmowego, które służą odżywianiu organizmu. Sam układ przypomina swoim kształtem kanał, którego długość dochodzi do ośmiu metrów. Rozpoczyna się on jamą ustną, a zakończeniem jest odbyt. Na przewód pokarmowy składają się: jama ustna, gardło, przełyk, żołądek, jelito cienkie oraz jelito grube. Ściana przewodu pokarmowego składa się z trzech błon: śluzowej z tkanką podśluzową, mięśniowej i surowiczej, czyli otrzewnej. Otrzewna wraz z niewielką ilością płynu surowni czego pozwala na wzajemne przesuwanie się narządów jamy brzusznej, a także umożliwia ruchy perystaltyczne jelit, które transportują treść pokarmową. Jama ustna to miejsce, w którym pokarm ulega rozdrobnieniu, nawilżeniu przez ślinę oraz uformowaniu w kęsy, jakie to za pośrednictwem języka przesuwane są do gardła, a następnie do przełyku. Przełyk znajduje się na tylnej części klatki piersiowej, łącząc gardło z żołądkiem. W żołądku odbywa się trawienie białek i cukrów. W rzeczywistości, układ trawienny człowieka jest bardzo rozbudowany. Ten uproszczony schemat ma jednak za zadanie przedstawić, jak ważna jest rola tego narządu. Skomplikowana budowa potwierdza jedynie, iż działanie układu pokarmowego ma ogromne znaczenie, kiedy chodzi o funkcje życiowe każdego człowieka. Warto zaznajomić się z tą budową dokładniej, aby mieć większe pojęcie na temat tego, jak funkcjonuje ludzki organizm, kiedy chodzi o trawienie. W jamie ustnej następuje mechaniczna obróbka pokarmu i mieszanie go ze śliną. Następnie jest transportowany gardłem w dół w stronę żołądka. Gardło jest przedłużeniem jamy nosowej i ustnej. W żołądku rozpoczyna się proces trawienia pokarmu za pomocą soków trawiennych. Nasz żołądek posiada pojemność między 1000 a 3000 ml. Pozostałości pokarmu są transportowane przez jelito cienki i grube, a następnie wydalane.