Artykuły z działu: Układ kostny

Profilaktyka w odniesieniu do osteoporozy

kosci-1

Najbardziej znaczący wpływ na stan kości ma gospodarka wapniowo ? fosforanowa. Zapotrzebowanie na wapń związane jest również z wiekiem człowieka. Niestety, dane statystyczne wskazują, że w codziennej diecie Polacy pokrywają zaledwie pięćdziesiąt procent codziennego zapotrzebowania na wapń. Należy wiedzieć, jak się odżywiać, tym bardziej, że świadomość społeczna odnośnie osteoporozy jest niska. Optymalnym źródłem wapnia są mleko i jego przetwory. Osoby, które nie tolerują mleka powinny spożywać te bogate w laktazę, czyli enzym odpowiedzialny za trawienie mleka. Poleca się również regularnie zażywać kefiry i jogurty. Dzienne zapotrzebowanie na wapń zapewnić mogą na przykład: trzy szklanki mleka, trzy jogurty, czy też dwie szklanki mleka i dwa plasterki sera żółtego. Należy uważać na pokarmy takie jak szpinak lub te, które mają w sobie kwas szczawiowy, ponieważ ograniczają one wchłanianie wapnia.  Warto wiedzieć, że kiedy w diecie wystąpią niedobory wapnia, to organizm sam będzie pobierać go z kości, a to ściśle związane jest z ryzykiem wystąpienia osteoporozy. Także słusznie jest zapewniać sobie suplementację witaminą D. W okresie od czerwca do września powinno się z kolei wykorzystać siłę promieni słonecznych, które bezpośrednio wpływają na stan, w jakim znajduje się nasz organizm. Warto mieć na uwadze to, że używki, takie jak alkohol i tytoń również mogą przyczynić się do powstania osteoporozy. Wskazana jest systematyczna aktywność fizyczna, w celu wzmocnienia tkanki kostnej. Głównym leczeniem osteoporozy jest zapobieganie łamania kości. Realizowane jest to za pomocą zwiększenia masy kostnej i jej wstrzymywania jej ubytkowi. Istotna jest również poprawa wewnętrznej struktury kości. Należy również uzupełniać niedobór żywieniowy w postaci wapnia, witamin i białka. Należy również starać się być aktywną osobą, ponieważ brak ruchu może powodować nasilającą osteoporozę.

Kilka informacji o osteoporozie

kosci-3

Osteoporoza jest układową chorobą kości, która charakteryzuje się małą masą oraz obniżoną jakością tkanki kostnej. W skutek tego szkielet częściej narażony jest na złamania, nawet po takich urazach, które nie doprowadziłyby do żadnych komplikacji. Z języka greckiego wyraz ?osteoporoza? oznacza ?dziurawą kość?, co poniekąd oddaje istotę osteoporozy. Zaburzone są procesy niszczenia i odnowy kośćca, jakie powinny pozostawać w równowadze. Osoba chorująca na osteoporozę traci więcej tkanki kostnej, niż organizm jest w stanie odbudować. Choroba ta pojawia się głównie u kobiet po menopauzie i mężczyzn w podeszłym wieku, jednak zdarzają się i przypadki, że dotyczy ona dzieci. Samo leczenie osteoporozy polega na zwiększaniu masy kości. Wyróżnia się osteoporozę pierwotną, której nie wywołują ani choroby ani leki, a także osteoporozę wtórną, pojawiającą się w wyniku chorób takich jak: nadczynność tarczycy, cukrzyca, niewydolność nerek czy hemofilia. Kiedy chodzi o leki to wpływ na pojawienie się osteoporozy mają niektóre leki anty padaczkowe, przeciwnowotworowe lub też doustne antykoagulanty, które stosowane są u osób z zaburzeniami układu krwionośnego. Podejrzenie osteoporozy powinno pojawić się u tych osób, u których występują bardzo często badania. Pozwala ją również stwierdzić badanie mineralizacji kości. Na rozwój choroby mają wpływ zarówno czynniki genetyczne, środowiskowe, jak i styl życia czy sposób odżywiania. Leczenie polega na leczeniu farmakologicznym i zmianie stylu życia. Osteoporozę możemy podzielić na miejscową, uogólniona pierwotna i uogólniona wtórna. Jest to choroba metaboliczna kości, która charakteryzuje się niską masą kostną i upośledzeniem tkanki kostnej. Osteoporoza inaczej zwana jest również zrzeszotnica kości. Ta choroba jest uznawana za chorobę kobiet, ale coraz częściej występuje również u mężczyzn.

Rozpoznanie i leczenie skoliozy

kosci-2

Skoliozę przede wszystkim pozwalają stwierdzić: badanie ortopedyczne oraz radiogramy kręgosłupa. Najczęściej w tym celu wykonywane są zdjęcia w projekcji przód tył oraz w pozycji bocznej. Dokładna analiza pozwala na stwierdzenie, jak przebiegać ma leczenie, określa stopień zaawansowania oraz rokowania odnośnie pacjenta. Przy tym istotna jest identyfikacja wygięcia pierwotnego i wtórnego. W początkowej fazie choroby skrzywienie jest trudne do zauważenia. Skolioza ma tendencję do zwiększania się wraz ze wzrostem dziecka, dopiero wtedy więc staje się coraz bardziej zauważalna. Pojawiają się: nierówne ustawienie barku, uwypuklenie biodra lub głębokie uwypuklenie talii. Dalszy wzrost powoduje nasilenie się tych objawów, a także asymetrię tułowia. Szybkość postępowania skoliozy uzależniona jest od indywidualnego pacjenta i przede wszystkim jego okresu wzrostu. Postęp skrzywienia zależny jest także od samego typu skoliozy. Specjaliści nie ukrywają, że leczenie skoliozy należy do jednego z trudniejszych problemów ortopedii. Celem takiego leczenia jest likwidacja lub zmniejszenie występującego skrzywienia. Kiedy zaś jest to nieosiągalne, hamuje się postęp dalszego skrzywienia. Zależnie od wieku pacjenta i stopnia skrzywienia stosuje się leczenie operacyjne bądź też zachowawcze. Leczenie zachowawcze polega na stosowaniu długotrwałych ćwiczeń siłowych i siłowo ? wzmacniających, zarówno w grupie, jak i wykonywanych indywidualnie. Szczególnie poleca się też pacjentom chodzenie na basen. Skolioza to inaczej boczne skrzywienie kręgosłupa i może okazać się wrodzoną wadą kręgosłupa. Skolioza to ponad 60% wszystkich przypadków wady kręgosłupa. Często również razem z nią mogą występować inne wady np. wrodzone wady serca. Występuje również skolioza idiopatyczna i skolioza zwyrodnieniowa. Ta pierwsza występuje u dzieci i przyczyny jej pojawienia są nieznane. Skolioza zwyrodnieniowa pojawia się na skutek zwyrodnienia stawów międzykręgowych.

Boczne skrzywienie kręgosłupa

kosci-4

Boczne skrzywienie kręgosłupa, czyli skolioza występuje obecnie wyjątkowo często. Chorobę tę zalicza się do grupy wad postawy ciała. To odchylenie od osi anatomicznej całego kręgosłupa bądź też jednego odcinka w płaszczyźnie czołowej. W konsekwencji tego wyjawiają się zmiany w układzie narządu ruchu, a także w narządach wewnętrznych. Skolioza może tak naprawdę wystąpić w każdym okresie wzrostu dziecka. Przede wszystkim dzieje się tak w okresach przyspieszonego wzrostu, czyli szóstym a dwudziestym czwartym miesiącem życia, piątym a ósmym rokiem życia oraz jedenastym a czternastym rokiem życia. Zaburzona równowaga układów stabilizujących kręgosłup bezpośrednio doprowadza do wytworzenia się skrzywienia. Pojawia się rotacja kręgosłupa wzdłuż osi długiej na skutek czego zauważalny jest obrót klatki piersiowej oraz pojawienie się tak zwanego ?garba żebrowego?. Może pojawić się także ?garb lędźwiowy?, który powiązany jest z rotacją części lędźwiowej i krzyżowej kręgosłupa. Aż osiemdziesiąt procent skolioz zalicza się do tych o niewiadomym pochodzeniu. Na resztę mają wpływ przyczyny wrodzone, czy też te które związane są z występowaniem pewnych chorób. Skoliozy dzieli się na czynnościowe i strukturalne. Czynnościowe to te, przy których nie stwierdza się trwałych zmian w obrębie kręgosłupa. Z kolei strukturalne powodują takie zmiany. Jako, że skolioza jest jedną z tych chorób, które coraz częściej występują w społeczeństwie, warto wiedzieć, z czym też ona jest bezpośrednio związana. Boczne skrzywienie kręgosłupa inaczej skolioza może być w prawą lub w lewą stronę. Kręgosłup przybiera wówczas kształt litery S. Najczęściej pojawia się na odcinku piersiowym kręgosłupa oraz rozwija się pomiędzy odcinkami piersiowymi a lędźwiowymi. Skolioza częściej występuje u dzieci niż u dorosłych. Skrzywienia kręgosłupa u dzieci może pojawić się w okresie rozwoju dziecka. Może nasilać się w okresie rozwoju i powodować ból, ponieważ mięśnie nie nadążają za rozwojem kości.

Profilaktyka i leczenie zaburzeń mineralizacji

kosci-5

Jeżeli chodzi o profilaktykę związaną z układem kostnym to tak naprawdę każdego dnia, każdy ma możliwość zrobić coś dobrego dla swojego układu kostnego. Bardzo duże znaczenie ma między innymi dieta. Sposób odżywiania bezpośrednio oddziałuje na układ kostny. Najważniejsze bowiem jest dostarczanie organizmowi najważniejszych składników odżywczych. Wskazana jest szczególnie suplementacja wapniem oraz witaminą D3. Równie istotna jest aktywność fizyczna. Dla stawów człowieka najważniejsze są te ćwiczenia, które w pełni wykorzystują zakres ich ruchomości. Kiedy zaś chodzi o budowę masy kostnej, najbardziej optymalne są ćwiczenia wzmacniające. Pozytywne działanie ćwiczeń fizycznych przy chorobach układu kostnego zostało dowiedzione w wielu badaniach. Dzięki temu masa kostna staje się gęściejsza i bardziej odporna na obciążenia. Unikanie używek, napojów gazowanych, właściwa dieta i dostosowane do konkretnej osoby ćwiczenia fizyczne to prosta recepta, która nie powinna nikomu sprawić trudności, kiedy chodzi o codzienne wykonanie, a rzeczywiście może ona zdziałać wiele, kiedy chodzi o zapobieganie pojawieniu się chorób układu kostnego. Utrzymywanie właściwej pozycji ciała w czasie nauki czy pracy, nieobciążanie kręgosłupa, dobrane obuwie, wszystkie te rzeczy mogą wydawać się banalne, dlatego takie zatrważające jest, jak mało osób stosuje się do tak prostych wskazań na co dzień. Każdy powinien mieć na uwadze swój układ kostny, ponieważ dzięki niemu można w końcu sprawnie funkcjonować. Mineralizacja kości ma duży wpływ na nasz układ kostny. Ma ona decydujący wpływ na masę, twardość i sztywność kości. Ten proces zależy od przyswajalności wapnia oraz fosforu i witaminy D i witaminy C. Zbyt duża ilość fosforu może powodować wypieranie z naszych kości wapnia. Aby prawidłowo zachodziła mineralizacja kości, należy stosować odpowiednią dietę i nie występuje żadna choroba ustrojowa czy genetyczna.

Tkanka kostna i jej metabolizm

kosci-1

Kształt, struktura kości, a także ich wzrastanie i stopień mineralizacji to efekt działania procesu kościotworzenia, związanego ściśle z przebudową wewnętrzną kości. Przebudowa ta jest procesem wieloetapowym, który tak naprawdę trwa przez całe życie człowieka. Proporcje masy kostnej różnią się w zależności od wieku człowieka, związane są z przyrostem, utrzymaniem lub utratą masy. Największy przyrost masy kostnej obserwuje się w okresie dojrzewania. Kości wzrastają wówczas zarówno na długość, jak i na grubość. Taka stała regeneracja tkanki kostnej powiązana jest z oddziaływaniem wielu czynników, przede wszystkim hormonów oraz witamin. Kiedy chodzi o hormony za to odpowiedzialne to wyróżnić należy: estrogeny, androgeny, kalcytoninę i hormon wzrostu. Duże znaczenie ma również aktywny metabolit witaminy D3. Osteogeneza, czyli proces wytwarzania się kości wpływa na aktywność metaboliczną tkanki kostnej. Podłoże genetyczne człowieka ma z kolei wpływ na wielkość osiąganej szczytowej masy kostnej, wytrzymałość tkanki kostnej, szybkość obrotu kostnego oraz na stopień utraty masy kostnej. Z tym też związany jest fakt, na ile istnieje prawdopodobieństwo, że u kogoś wystąpią poszczególne schorzenia układu kostnego, takie jak na przykład osteoporoza, czy też można określić częstość i ryzyko występowania złamań. Dodatkowo, czynniki środowiskowe, takie jak: masa ciała, aktywność fizyczna, odżywianie, hormony, czy występowanie chorób mają znaczenie, gdy chodzi o wzrost i akumulację masy kostnej. Metabolizm tkanki kostnej jest bardzo związany z gospodarką hormonalną naszego organizmu. W naszym organizmie może występować modelacja kostna lub remodelacja kostna. Nasz układ kostny cały czas się zmienia. Naukowcy twierdzą, że w ciągu jednego roku aż 10% tkanki kostnej w naszym ciele jest wymieniane.

Wybrane choroby układu kostnego

kosci-3

Z układem kostnym związanych jest wiele chorób. Najbardziej znane są skolioza oraz osteoporoza. U mężczyzn, przed około pięćdziesiątym rokiem życia, szczególnie tych, u których wystąpił udar może zdarzyć się choroba taka jak martwica jałowa kości. Wówczas obumierają składniki tkanki kostnej oraz szpiku kostnego na skutek niedotlenienia krwi. Inną chorobą jest choroba Pageta, czyli zniekształcające zapalenie kości. Osoby, które na nią cierpią o wiele częściej narażone są na złamania, a także zniekształcenia w budowie ciała. Chorobą metaboliczną kości jest osteomalacja, która pojawia się w wyniku niedostatecznego odkładania się soli wapnia w tkance kostnej. Prowadzi to do osłabienia sztywności i co za tym idzie, uginania się kości. Bardzo często występującymi urazami są także złamania trzonów kości promieniowej i łokciowej oraz złamania w obrębie nasady dalszej części kości promieniowej. Złamania kości ramiennej, złamania w obrębie stopy oraz złamania obojczyka również pojawiają się  często, kiedy chodzi o leczenie problemów związanych z układem kostnym. Rzadziej występują złamania w okolicy miednicy czy kości łopatki. U osób starszych bardzo często występuje zespół bolesnego karku oraz zapalenie reumatoidalne stawów. Choroby zwyrodnieniowe stawów, reaktywne zapalenie stawów, czy dna moczanowa to tego typu schorzenia, które także mogą pojawić się  w starszym wieku. Na wiele schorzeń, czy urazów nie mamy wpływu, ale odpowiednia profilaktyka w niektórych przypadkach się sprawdza. Nasz układ kostny jest również narażony na różne dolegliwości. Jedną z dolegliwości jest ból kręgosłupa, co w obecnych czasach jest jedną z najczęstszych dolegliwości. Pojawia się za sprawą przeciążenia lub nadwyrężenia. Inną chorobą, jaka może zaatakować nasz układ kostny jest zwyrodnienie stawów inaczej zwane osteoartrozą. Dotyczy ona przede wszystkim stawów kończyn dolnych, ale również kręgosłupa.

Szkielet osiowy i szkielet kończyn

kosci-2

Na szkielet osiowy składają się czaszka, kręgosłup oraz klatka piersiowa. Czaszka zbudowana jest z mózgoczaszki i trzewioczaszki. Mózgoczaszka osłania mózgowie. Składają się na nią: kość czołowa, dwie kości ciemieniowe, kość potyliczna, dwie kości skroniowe, kość klinowa oraz kość sitowa. Trzewioczaszka są to parzyste, jak i nieparzystych kości twarzy. Parzystymi kościami są: kości szczęki górnej, jarzmowe, łzowe, nosowe, podniebienne i małżowiny. Pojedyncze kości to z kolei szczęka dolna i lemiesz. Kręgosłup, wliczający się do szkieletu osiowego składa się z trzydziestu trzech bądź trzydziestu czterech kręgów. Kręgosłup można podzielić na poszczególne odcinki. Odcinek szyjny zawiera siedem kręgów, piersiowy ? dwanaście, lędźwiowy ma pięć kręgów, krzyżowy posiada pięć kręgów, a odcinek ogonowy, czyli tak zwana kość ogonowa od czterech do pięciu. Trzecia część szkieletu osiowego, czyli klatka piersiowa, składa się z dwunastu par żeber, mostka i części piersiowej kręgosłupa. Szkielet kończyn to: obręcz barkową, kości kończyn górnych, kość miedniczną oraz kości kończyn dolnych. Dzięki obręczy barkowej, na którą składają się łopatka i obojczyk, kości kończyn górnych mogą łączyć się z kościami tułowia. Kości kończyn górnych to: kość ramienna, dwie kości przedramienia oraz kości ręki i palców. Na kość miedniczną składają się: kość kulszowa, łonowa i biodrowa. Kości kończyn dolnych to: kość udowa, dwie kości podudzia, siedem kości stepu, pięć kości śródstopia i kości pięciu palców. Szkielet osiowy u człowieka obejmuje czaszkę, kręgosłup i klatkę piersiową. Nasz kręgosłup zbudowany jest z 33 lub 34 kręgów. Między każdymi kręgami znajdują się dyski, które mają za zadanie amortyzować. Kręgosłup jest podporą ciała i chroni rdzeń kręgowy. Klatka piersiowa ma 12 par żeber, mostek i 12 par kręgów piersiowych. Jej głównym zadaniem jest ochrona serca i płuc.

Funkcje układu kostnego

kosci-4

Układ kostny człowieka spełnia wiele ważnych funkcji. Najważniejszą z nich jest to, że nadaje on ciału człowieka odpowiedni kształt oraz stanowi jego podporę. Szkielet to podstawa ciała, bez niego człowiek byłby bezkształtny, ponieważ większość organów w ciele jest miękka. Funkcja wspierająca jest więc najważniejsza. Kości osłaniają również najważniejsze narządy ludzkiego organizmu, tym samym skutecznie go ochraniając. Za to zadanie odpowiedzialna jest klatka piersiowa, czaszka czy kości miednicy. Układ kostny, jako że jest twardy i odporny na uderzenia zabezpiecza ważne organy wewnętrzne takie jak mózg, rdzeń kręgowy, serce i płuca. Poza tym, kości mogą magazynować sole mineralne, wapń oraz brać udział w tworzeniu się krwi. Te związki mineralne tworzą masę kostną. Kiedy w organizmie brakuje wapnia jest on uwalniany właśnie z kości. Produkcja białych i czerwonych krwinek odbywa się w czerwonym szpiku kostnym, czyli tam gdzie ulokowany jest mostek, łopatki i kręgi. W reszcie kości znajduje się żółty szpik kostnym, czyli komórki tłuszczowe. Kolejną funkcją szkieletu jest ruch. Stawy i mięśnie, czyli ruchome połączenia kości tworzą razem system, który za zadanie ma kontrolować ruchy człowieka. Dlatego mówi się, że ciało działa poniekąd na zasadzie dźwigni. Jak widać, funkcje szkieletu rzeczywiście są nad wyraz istotne. Bez niego nie byłoby możliwe normalne funkcjonowanie człowieka. W związku z tym, dobrze jest mieć świadomość tego, jak on działa. To znaczący układ w ciele ludzkim. Najważniejszą funkcją naszego układu kostnego jest podporą naszego ciała za pomocą szkieletu. Również do niego doczepione są nasze kości. Nasz układ kostny odgrywa też rolę w trakcie poruszania się i przenoszenia siły mięśni. Chroni ważne narządy w naszym ciele takie jak mózg, rdzeń kręgowy czy serce. W nim znajduje się również wiele ważnych pierwiastków takich np. wapń, który stanowi 99% zawartego w naszym organizmie.

Budowa układu kostnego

kosci-5

Układ kostny stanowi poniekąd ?rusztowanie? każdego człowieka. Z tego względu dobrze jest zaznajomić się z jego budową. Dzięki temu będzie można zrozumieć wiele mechanizmów odpowiadających za to, jakie ludzki szkielet spełnia funkcje. Układ kostny człowieka zbudowany jest ze specjalnych komórek kostnych, które razem tworzą tak zwane ?listewki kostne?. Kości zbudowane są z elementów organicznych oraz nieorganicznych. Składnikiem organicznym kości jest głównie białko. Dzięki niemu kości są sprężyste. Ogólnie, składniki organiczne stanowią około trzydzieści procent budulca kości. Składnikami nieorganicznymi są sole mineralne, jakie wpływają bezpośrednio na wytrzymałość kości. Te z kolei stanowią około siedemdziesięciu procent budulca kości. W układ kostny człowieka wlicza się nieco ponad dwieście kości. Szkielet dzieli się na szkielet osiowy i szkielet kończyn. W skład szkieletu osiowego wchodzą: czaszka, kręgosłup i klatka piersiowa. W szkielet kończyn zalicza się: kości obręczy barkowej, kości obręczy miednicowej oraz kości kończyn. Kości można podzielić biorąc pod uwagę ich kształt. Wyróżnia się wówczas: kości długie, kości krótkie, kości płaskie, nieregularne oraz pneumatyczne. Co bardzo ciekawe, przez całe życie człowieka dwieście sześć kości wchodzących w skład układu kostnego człowieka cały czas zmienia swoją budowę, jak i kształt. Największą zmianę na tym polu można zauważyć w okresie dojrzewania. Z kolei, w około trzydziestym roku życia kości uzyskują swoją maksymalną masę. Nasz układ kostny zbudowany jest z tkanki kostnej oraz tkanki chrzęstnej, która występuje w niewielkiej ilości. Głównym elementem są kości, które utworzone są z żywej tkanki kostnej. Osteocyty odpowiadają za odżywienie kości, osteoklasty za rozpuszczanie i trawienie tkanki kostnej, a także osteoblasty, które budują kości. Dzięki tym komórką nasze kości są w ciągłej przebudowie. Naukowcy szacują, że około 10% masy kostnej w naszym ciele w ciągu roku jest wymieniane.