Artykuły z działu: Termoregulacja

Wskazania i przeciwskazania do masażu lodem

termo1

Istnieją pewne określone wskazania, ale też i przeciwskazania odnośnie tego wobec kogo można stosować masaż lodem. Na pewno, przed samym takim masażem organizm powinien być odpowiednio rozgrzany. Najlepiej będzie go rozpocząć od części ciała odległych od serca, stopniowo kierując się w jego stronę. Wskazania do krioterapii ogólnie bierze się pod uwagę podkreślając, że działa ona niezwykle bodźcowo na receptory zimna i mechanoreceptory skóry. W szczególności powinno się stosować krioterapię w chorobach reumatoidalnych i zwyrodnieniowych. Masaż lodem pomaga także przy poparzeniach oraz w stanach porażenia słonecznego. Dzieje się tak dlatego, że gwałtowanie obkurczają się powierzchnie naczyń krwionośnych. Przeciwskazania dotyczą takich sytuacji, kiedy to występują stany chorobowe, albo kiedy z jakiegoś powodu dana osoba nie może otrzymywać zimnych masaży?. Głównie ma to związek z zaburzonym układem termoregulacji bądź też z układem krwionośnym. Najlepiej skonsultować ze swoim lekarzem prowadzącym, czy można poddać się krioterapii. Kiedy zaś okaże się, ze nie ma jakichkolwiek przeciwskazań, to nic nie powinno stać na przeszkodzie, byśmy to zastosowali. Szybko zauważymy, jakie ma to znaczenie dla lepszej kondycji organizmu czy poprawy stanu naszej skóry. Warto będzie dowiedzieć się, jak działa ośrodek termoregulacji, by można było samemu szybko rozpoznać, czy mamy do czynienia z poprawą stanu organizmu właśnie pod tym konkretnym względem. Docenia się coraz częściej zalety krioterapii. Masażu lodem nie można stosować, gdy mamy osłabiony organizm, gdy jesteśmy przeziębieni lub mamy grypę, gdy posiadamy schorzenia serca lub uszkodzenia skóry. Działaniem niepożądanym w trakcie masażu lodem może powodować dusznicę, ból dławicowy lub nawet kołatanie serca.

Działanie masażu lodem na układ nerwowy

termo2

Coraz więcej mówi się o dobroczynnych skutkach działania masażu lodem. I rzeczywiście nie są to dane bezpodstawne. Przede wszystkim, po takim masażu natychmiastowo poprawia się samopoczucie człowieka. Można w większym stopniu się zrelaksować. Układ nerwowy zostaje maksymalnie pobudzony do pracy. Regulują się w ten sposób również czynności innych układów, na przykład te związane z oddychaniem czy trawieniem. Część współczulna układu nerwowego, zwana także sympatyczną odpowiedzialna jest za pobudzenie organizmu. Część przywspółczulna, czyli parasympatyczna hamuje pewne procesy. Masaż lodem z jednej strony najpierw pobudza organizm, bezpośrednio oddziałując na część współczulną. Powoduje te orzeźwienie. Stopniowo jednak i do głosu dochodzi układ nerwowy w części przywspółczulnej, kiedy to organizm dąży do spokojnego relaksu. Obecnie bardzo dużą uwagę zwraca się na wszelkie dodatkowe zabiegi, które mogą mieć znaczny wpływ na ośrodek termoregulacji, dlatego też zaleca się korzystanie z masażu lodem tym osobom, jakie kładą na to spory nacisk. Ą Kiedy dokładnie pozna się te mechanizmy, które odpowiedzialne są między innymi za uregulowanie tego typu spraw, o wiele łatwiej będzie pojąć, jak działa dokładnie sam masaż lodem. Nie mówiąc już o tym, że będzie się świadomym tego, jak można skutecznie stymulować swój ośrodek termoregulacji, aby działał on bez zarzutu. Jest to ważne, kiedy ktoś ma jakiekolwiek problemy na tym polu, gdyż łatwiej zapewne będzie mu zrozumieć pewne mechanizmy. Dzięki masażowi lodem następuje obniżenie napięcia mięśniowego. Jest to możliwe dzięki zmniejszeniu przewodnictwa układu nerwowego i obniżenie reakcji czuciowo-nerwowych. Układ nerwowy reguluje każdą czynnością organizmu. Układ nerwowy odbiera bodźce więc masaż jest bodźcem mechanicznym, który powoduje zmniejszenie napięcia mięśniowego.

Wzmocnienie odporności przez krioterapię

termo4

Od bardzo dawna uważa się już, że najlepszym sposobem na podniesienie odporności organizmu jest hartowanie lodem. Zapobiega to występowaniu różnego rodzaju chorób. Nie bez powodu w końcu każdego roku w Finlandii to przerębli jak się szacuje, wskakuje około sto dwudziestu tysięcy osób. Coraz więcej też pojawia się Klubów Morsów. Znajduje to odzwierciedlenie również i w Polsce. Ludzie wiedzą, co zostało również i dowiedzione empirycznie, że ma to niemałe znaczenie, kiedy mówić o pracy ośrodka termoregulacji. Podkreśla się, że zimno może skutecznie odmłodzić skórę, a także dodać człowiekowi większych sił. Badania naukowców dowodzą, że jeśli tylko udałoby się obniżyć standardową temperaturę ludzkiego ciała, to moglibyśmy żyć dłużej nawet i o dziesięć do piętnastu lat. Ważne jest jednak rozsądne obchodzenie się z zimnem, aby pozyskać dla siebie jak najlepsze rezultaty. Hartowanie zimnem to nic innego jak zmniejszenie wrażliwości termicznej receptorów skóry przewodzących bodźce temperaturowe do ośrodków czucia temperatury, które ulokowane są w korze mózgowej. Powoduje to zmniejszenie pobudliwości mechanizmów termoregulacji odpowiedzialnych za kurczenie się i rozkurczanie naczyń krwionośnych. Dzięki temu między innymi naczynia krwionośne nie będą później reagować przesadnymi skurczami w razie obniżenia się temperatury. W ten sposób będzie mieć możliwość poprawić się nasz ogólny stan kondycji. Tym samym, czuć się też będziemy zdrowo. Dlatego hartowanie zimnem cieszy się sporym uznaniem. Krioterapia to forma leczenia z zastosowaniem temperatury poniżej 0 stopni. Dzięki temu leczeniu zmniejszeniu ulega ból i szybciej regenerują się uszkodzone tkanki. Spowodowane jest to skurczu obwodowych naczyń krwionośnych i mięśni, a następnie gwałtowne rozszerzenie i zwiększenie przepływu krwi. Może być krioterapia miejscowa i ogólnoustrojowa.

Trzy podstawowe mechanizmy termoregulacji

termo3

Do trzech podstawowych mechanizmów termoregulacji należą: pomiary temperatury przez termoreceptory i termodetektory, zarządzanie poszczególnymi ?danymi? w ośrodku termoregulacji, jakim jest podwzgórze oraz wykonywanie odgórnych poleceń przez efektory układu termoregulacji. Kiedy chodzi o pierwszy mechanizm są to termoreceptory wewnętrzne i zewnętrzne. Wewnętrzne kontrolują temperaturę wewnątrz organizmu, zewnętrzne z kolei odbierają bodźce cieplne ze środowiska zewnętrznego. Reagują na zimno i gorąco, przekazując impulsy nerwowe do podwzgórza. Termodetektory występują w podwzgórzu, gdzie reagują na zmiany temperatury docierającej do nich krwi. Drugi podstawowy mechanizm polega na pracy podwzgórza. Kontroluje ono temperaturę ciała jako swoisty ?biologiczny termostat?, odbierając i analizując wszystkie te treści, które odnoszą się bezpośrednio do temperatury ustroju zarządzając ośrodkiem straty i zachowania ciepła. Ośrodek straty ciepła odpowiedzialny jest za mechanizmy usuwania ciepła z organizmu, w gorącym środowisku. Natomiast ośrodek zachowania ciepła zachowuje je w organizmie oraz pobudza do jego wytwarzania. Układ krążenia oraz gruczoły potowe, czyli odpowiedzialny za trzeci mechanizm efektory termoregulacji fizycznej odpowiedzialne są za wymianę ciepła pomiędzy organizmem a otoczeniem, w takiej ilości, która umożliwi utrzymanie stałej temperatury wewnątrz ciała. Do trzeciej grupy zalicza się również efektory termoregulacji chemicznej, takie jak mięśnie szkieletowe czy wątrobę. Występują 3 wewnętrzne mechanizmy do utrzymywania ciepła w naszym ciele. Za wydzielanie ciepła w organizmie są odpowiedzialne wątroba, drżenie mięśniowe, cykle jałowe i działania hormonalne. Za wymianę ciepła z otoczeniem odpowiadają termiczne bariery izolacyjne jak sierść, tkanka tłuszczowa. Za oddawanie ciepła z organizmu odpowiada parowanie, czyli pocenie i ziajanie oraz kurczenie i rozkurczanie naczyń krwionośnych skóry.

Mechanizmy termoregulacji

termo5

Kiedy następuje obniżenie temperatury otoczenia, natychmiastowo organizm ludzki uwalnia mechanizmy termoregulacji biologicznej. Do tego wymaga jest synchronizacja układu sercowo ? naczyniowego, wewnątrzwydzielniczego, a także procesów metabolicznych. Na celu ma to utrzymanie homeostazy temperaturowej, czyli zwiększenie produkcji ciepła przy jednoczesnym zmniejszeniu jego oddawania. Jest to stan niezależny od wpływu otoczenia, w związku z tym wymaga regulacji parametrów wewnętrznych, takich jak: pH krwi i płynów ustrojów, ciśnienia tętniczego krwi, ciśnienia osmotycznego, ciśnienia parcjalnego tlenu i dwutlenku węgla we krwi, objętości płynów ustrojowych, stężenia związków chemicznych w płynach ustrojowych oraz temperatury ciała. Stałocieplność, którą wykazuje człowiek jest niezbędna między innymi do prawidłowego działania systemu nerwowego. Ta stałość temperatury dotyczy narządów klatki piersiowej, krwi, jamy brzusznej oraz wnętrza głowy. U osoby zdrowej, bez względu na warunki środowiska zewnętrznego, wynosi ona od trzydziestu sześciu do trzydziestu siedmiu i dwóch kresek stopni Celsjusza. Od czynników zewnętrznych zależy z kolei temperatura kończyn i warstw powierzchniowych. Przyczynia się do tego mikrokrążenie i zmiany intensywności komórkowych procesów metabolicznych, prowadzące do wytwarzania ciepła. Przy właściwie działającym ośrodku termoregulacji zarówno wysoka temperatura, jak i ta niska będą uruchamiać mechanizmy obronne, które za zadanie mają powrót do normalnego stanu. Mechanizm termoregulacji w naszym organizmie odpowiada za przystosowanie odpowiedniej temperatury naszego ciała. Jego zadaniem jest odpowiednia produkcja ciepła tak, aby przystosować nasze ciało do panujących warunków w otoczeniu. Choroba czy hipotermia, czy hipertermia powodują zmiany temperatury ciała, które możemy odczuwać na różne sposoby.

Stan gorączki

termo1

Gorączka to stan, który pojawia się przy wystąpieniu choroby. Polega na zwiększeniu temperatury ciała. Jest to odpowiedź ze strony organizmu na atak związany z działaniem różnego rodzaju bakterii, wirusów i grzybów. Uznaje się za stan podgorączkowy u człowieka taki stan, kiedy to temperatura ciała nie przekracza trzydziestu ośmiu stopni, a przekroczyła trzydzieści siedem stopni Celsjusza. Po przekroczeniu trzydziestu ośmiu stopni mówi się o gorączce. Temperaturę mierzy się za pomocą termometru lekarskiego, zwykle w czterech miejscach: pod pachą gdzie prawidłowa temperatura wynosi trzydzieści sześć i sześć stopnia Celsjusza, w jamie ustnej gdzie prawidłowa temperatura powinna wynosić trzydzieści sześć i dziewięć stopni Celsjusza, w odbytnicy, kiedy temperatura właściwa to trzydzieści siedem jeden stopnia Celsjusza oraz w uchu, kiedy temperatura właściwa również wynosić powinna trzydzieści siedem jeden stopnia Celsjusza. Najbardziej dokładnym pomiarem jest metoda raktalna, stosowana w odbytnicy, którą używa się wobec niemowląt. Za najmniej dokładny uważa się pomiar pod pachą. Mechanizm powstawania gorączki polega na dostaniu się do organizmu pirogenów pochodzenia zewnętrznego. Kiedy dostaną się one do mózgu, gdzie się znajduje się ośrodek termoregulacji ?punkt nastawczy? zmienia się na wyższy, co doprowadza w konsekwencji do zwiększenia się temperatury organizmu. Organizm rozpoczyna wtedy intensywne produkowanie ciepła. Mechanizmy obronne organizmu z kolei ulegają zwiększeniu. Gorączka występująca w naszym organizmie jest spowodowana pojawieniem się pirogenów o pochodzeniu zewnętrznym. Powodują one, że nasz układ termoregulacji zostaje przestawiony na poziom wyższy przez to następuje zwiększenie temperatury ciała. Wówczas wstrzymywana jest utrata ciepła z organizmu. Gorączka może być również powodem ciąży, owulacji lub wysiłku fizycznego.

Właściwości hipertermii

termo2

Hipertermia jest stanem podwyższonej temperatury ciała, który zależy od czynników zewnętrznych, takich jak słońce czy gorąca kąpiel lub też wewnętrznych, kiedy mowa o zaburzonym oddawaniu ciepła. Wtedy to należy podjąć stosowne kroki, które będą mieć za zadanie ochłodzenie organizmu, gdyż może to doprowadzić do uszkodzenia mózgu czy nawet śmierci. Hipertermii nie należy mylić z gorączką, gdyż nie ma ona zbyt wiele wspólnego z działaniem ośrodka termoregulacji. Kiedy chodzi o objawy hipertermii to są one następujące: uczucie gorąca, osłabienie organizmu, bóle i zawroty głowy, mdłości oraz zaburzenia widzenia. Coraz więcej ostatnio można usłyszeć o hipertermii sztucznej, którą to stosuje się w zabiegach leczniczych. Polega to na przełamaniu systemu termoregulacji organizmu poprzez zastosowanie zewnętrznych źródeł ciepła. Mogą to być ultradźwięki albo promieniowanie elektromagnetyczne. Hipertermia sztuczna znajduje przede wszystkim zastosowanie w zwalczaniu chorób nowotworowych, kiedy to stosuje się ją w połączeniu z radioterapią i chemioterapią. Działanie ciepła jest przyczyną uszkodzenia komórek nowotworu oraz wpływa na zmiany w układzie odpornościowym osoby zmagającej się z rakiem. Kiedy chodzi o tę metodę, to nie ma żadnych przeciwskazań, takich jak na przykład wiek pacjenta czy rodzaj nowotworu. Podkreśla się skuteczność hipertermii sztucznej. Mówiąc o hipertermii naturalnej ma się na myśli naturalną potliwość organizmu albo też bardziej niebezpieczny w skutkach udar cieplny. Stan podwyższonej temperatury ciała nazywamy hipertermią, gdy jest to spowodowane czynnikami zewnętrznymi takimi jak Słońce lub gorąca kąpiel. Mogą być również czynniki wewnętrzne np. nadprodukcja i zaburzone oddawanie ciepła. Należy wówczas zastosować działania, które mają ochłodzić organizm, ponieważ grozi to uszkodzeniem mózgu lub śmiercią. Objawami hipertermii są uczucia gorąca, osłabienia organizmu, bóle głowy, mdłości i zaburzenia wzroku.

Hipotermia u człowieka

termo4

Obniżenie temperatury wewnętrznej organizmu u człowieka to taki stan, kiedy to temperatura ciała spada poniżej trzydziestu pięciu stopni Celsjusza. Mamy z tym do czynienia wtedy, kiedy ma miejsce zbyt szybkie ochłodzenie organizmu odnośnie do jego zdolności wytwarzania ciepła. Jest to uwarunkowane działaniem zimnego powietrza. Przede wszystkim dzieje się tak wtedy, kiedy mamy do czynienia z zimną wodą lub zahamowaniem procesów przemiany materii. Warto wiedzieć o tym, że przechłodzenia i odmrożenia mogą zdarzyć się również w temperaturze powyżej zeru stopni Celsjusza. Do wychłodzenia może przyczynić się też niska temperatura w połączeniu z zimnym wiatrem. Wszystko to będzie również uzależnione od ogólnego stanu zdrowia konkretnego człowieka. Pierwszym stadium wychłodzenia jest okres obronny, kiedy to temperatura ciała wynosi od trzydziestu czterech do trzydziestu sześciu stopni Celsjusza. Skóra wtedy staje się blada, wargi sine, tętno i oddech przyspieszone. Pojawiają się dreszcze, dezorientacja i niepokój. Drugie stadium to stadium wyczerpania. Temperatura waha się od dwudziestu siedmiu do trzydziestu czterech stopni Celsjusza. Pojawia się kurczowe drżenie mięśni, inne objawy nasilają się, może nastąpić utrata przytomności. Trzecie stadium, czyli letarg, kiedy temperatura ciała spada poniżej dwudziestu pięciu stopni Celsjusza. Może dojść wtedy do zgonu. Z uwagi na swoje właściwości hipotermię wykorzystuje się również w medycynie, kiedy chodzi o stany z nieprawidłowym metabolizmem. Hipotermia to obniżanie temperatury wewnętrznej organizmu. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała człowieka spada poniżej 35 stopni. Jest to spowodowane brakiem możliwości wyprodukowania przez ciało odpowiedniej ilości ciepła przy szybkim chłodzeniu organizmu. Utrzymywanie stałej temperatury ciała jest możliwe dzięki termoregulacyjnym zdolnością organizmu.

Stany patofizjologiczne

termo3

Ośrodek termoregulacji w organizmie ludzkim odpowiedzialny jest za ustalenie odpowiedniej temperatury, a także podjęcie decyzji mających na celu ustalenia co do działania albo do jej obniżenia albo podwyższenia. W przypadku, kiedy człowiekowi przydarzy się jakakolwiek infekcja, naturalnie temperatura jego ciała wzrasta. Oznacza to jedynie tyle, że ośrodek termoregulacji podwyższa swój tak zwany ?set point? na wyższy. Występuje wówczas hipotermia, kiedy to intensywnie produkowane jest ciepło. Objawia się to między innymi drżeniem mięśni. Stan ten utrzymuje się do momentu osiągniecia przez organizm takiej temperatury, jaką wyznaczył ośrodek termoregulacji. Jeżeli zostaną podane leki przeciwgorączkowe, to ?punkt nastawczy? obniży się. Wówczas do czynienia mamy z chwilową hipertermią. Intensywna utrata ciepła może objawiać się poprzez pocenie. Inne stany, jakie wyróżnia się, kiedy mówimy o stanach patofizjologicznych odnośnie ośrodka termoregulacji to gorączka oraz anapireksja. Anapireksja różni się od hipertemii, ponieważ pojawia się ona, kiedy chodzi o dobroczynne zagospodarowanie tlenu, przykładowo w warunkach wysokogórskich. Wtedy to stan korzystny dla organizmu. Organizm stara się wtedy kontrolować temperaturę, jaką narzucił ośrodek termoregulacji. Hipertermia i hipotermia to stany, które są najbardziej niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Dobrze mieć chociaż minimalne pojęcie o tych poszczególnych stanach, by można było podjąć odpowiednie działania, kiedy nam się przytrafią. Strukturą nerwową, która odpowiada za ustalanie odpowiedniej temperatury jest ośrodek termoregulacji. Podejmuje on decyzję o działaniach, które mają obniżyć lub podnieść temperaturę. Ośrodek termoregulacji kontroluję temperaturę, która została narzucona organizmowi w czasie gorączki i anapireksji. Hipotermia jest stanem, który niezależnie od narzucanej temperatury nie jest zdolny do utrzymania ciepła.

Czym jest termoregulacja?

termo5

Termoregulacja jest takim pojęciem, które bezpośrednio odwołuje się do organizmu ludzkiego. Dlatego dobrze będzie się zaznajomić z tym, czym ona w ogóle jest. Otóż, jest to taki stan organizmu, który pozwala na utrzymanie optymalnej temperatury. U ludzi można wyróżnić dwa typy termoregulacji. Mianowicie, chodzi o termoregulację behawioralną i fizjologiczną. Termoregulacja behawioralna to termoregulacja świadoma. Chodzi tutaj chociażby o ubieranie się odpowiednio do warunków pogodowych. Termoregulacja fizjologiczna z kolei polega na takich odruchach bezwarunkowych, które przytrafiają się człowiekowi adekwatnie do temperatury otoczenia. Na przykład są to dreszcze występujące przy obniżeniu temperatury czy też pocenie się w momencie, kiedy temperatura jest zbyt wysoka. Wymiana ciepła z otoczeniem pojawia się wtedy, kiedy temperatura otoczenia różni się od temperatury organizmu. Wewnętrznymi mechanizmami odpowiedzialnymi za wydzielanie ciepła w organizmie ludzkim są: wątroba jako główny narząd ogrzewający krew, skurcze mięśniowe powodujące wzrost temperatury, zwiększenie lub spadek aktywności tarczycy oraz cykle jałowe charakterystyczne dla brunatnej tkanki tłuszczowej. Z kolei odpowiedzialne za ograniczenie ?ucieczki? ciepła z organizmu są powietrze w nozdrzach czy tkanka tłuszczowa. Oddawanie ciepła do otoczenia zależy od kurczenia lub rozkurczania się naczyń krwionośnych skóry czy wcześniej wspomniany proces pocenia się. Warto zapewne mieć tego pełną świadomość na co dzień. Termoregulacja, czyli zdolność do utrzymywania temperatury ciała występuje najczęściej u ptaków i ssaków. U człowieka występują dwa rodzaje termoregulacji. Termoregulacja behawioralna to ubieranie się świadomie do warunków i temperatury otoczenia. Termoregulacja fizjologiczna jest oparta na odruchach bezwarunkowych takich jak mp. pocenie się, dreszcze. Wymiana ciepła może następować za pomocą promieniowania, parowania, przewodzenia lub konwekcji.